Það eru til tvær leiðir til að koma manneskju frá einum stað til annars. Önnur er að ýta henni: með hótun, með ótta, með þrýstingi sem gefur henni ekkert val. Hin er að draga hana: að standa þar sem hún á að vera og laða hana þangað, þannig að hún komi af því að hún vill komast nær. Bæði orðin í þessum tveimur versum, „dregið“ hjá Jeremía og „draga“ hjá Jóhannesi, eru af seinni gerðinni. Og þó eru þau ekki veik orð.
Hebreska sögnin í Jeremía 31:3, mashak, er notuð um að draga vagn, spenna boga, draga mann upp úr gryfju. Gríska sögnin hjá Jóhannesi, helkō, er sú sama og Jóhannes notar þegar lærisveinarnir draga netið fullt af fiskum (Jóh 21:6) og þegar Pétur dregur sverðið (Jóh 18:10). Þetta eru aflsorð. Það sem dregur hefur raunverulegan kraft. En í báðum textunum er krafturinn af óvæntum toga: hann er ekki ógn heldur elska. Guð dregur eins og segull dregur, ekki eins og kaðall sem bundinn er um hálsinn.
Rödd inn í rústirnar
Í Jeremía 31 er ekki talað inn í velmegun. Það er talað inn í útlegð, til fólks sem hefur misst land, musteri og konung og á fulla ástæðu til að halda að Guð hafi gefist upp á því. Versið á undan setur sviðið: „Lýðurinn sem komst undan sverðinu fann náð í eyðimörkinni.“ Og svo kemur setningin sem í hebreskunni hefst á orðunum ahavat olam, elska aldanna, elska sem á sér hvorki upphaf né endi. „Með ævarandi elsku hef ég elskað þig.“
Takið eftir röðinni. Fyrst elskan, svo aðdrátturinn. „Þess vegna.“ Guð dregur ekki til að komast að því hvort hann geti elskað okkur. Hann dregur af því að hann elskar okkur þegar. Elskan er orsökin, aðdrátturinn afleiðingin. Þetta snýr við allri trúarlegri hugsun sem gengur út á að við þurfum fyrst að færa okkur nær svo að Guð geti farið að elska. Hér er það öfugt: elskan var þar á undan öllu, og það sem við finnum sem þrá eða óróa eða heimþrá í sálinni er ekki okkar eigið framtak heldur togið frá honum.
Orðið sem þýtt er „ástúð“ er chesed, eitt af dýpstu orðum Gamla testamentisins. Það merkir trúfasta elsku, miskunn sem heldur sáttmála þótt hinn aðilinn hafi brugðist. Guð dregur ekki með chesed af því að Ísrael hafi verið trúr. Hann dregur með chesed þrátt fyrir allt sem kaflarnir á undan hafa lýst: skurðgoð, svik, lokuð eyru. Sá sem er dreginn hér hefur ekkert unnið sér til þess. Hann er dreginn af því að sá sem dregur er sá sem hann er.
Og það er sagt við „þig“. Ekki „yður“, ekki þjóðina í fjarlægð, heldur í eintölu. Hver sem les versið á að heyra það beint í eigið eyra.

Þegar ég verð hafinn upp
Jóhannes 12 er síðasti opinberi kafli Jesú áður en hann snýr sér að lærisveinunum einum. Grikkir hafa komið til hátíðarinnar og biðja: „Herra, oss langar að sjá Jesú.“ Heiðingjarnir eru komnir að dyrunum. Jesús svarar með því að tala um hveitikorn sem fellur í jörð og deyr, um stundina sem er komin, um sál sína sem er skelfd. Svo segir hann: „Og þegar ég verð hafinn upp frá jörðu, mun ég draga alla til mín.“
Jóhannes bætir við, svo enginn misskilji: „Þetta sagði hann til að gefa til kynna með hvaða hætti hann átti að deyja.“ Sögnin hypsoō, að hefja upp, ber tvöfalda merkingu í Jóhannesarguðspjalli. Hún merkir að vera lyft upp á kross og hún merkir að vera upphafinn í dýrð. Jóhannes vill að við sjáum hvort tveggja í einu. Krossinn er ekki niðurlægingin sem þarf að komast í gegnum áður en dýrðin kemur. Krossinn er dýrðin, staðurinn þar sem elska Guðs sést skýrast.
Og þaðan dregur hann. Ekki frá hásæti, ekki með herafla, ekki með kraftaverki sem knýr fram viðurkenningu. Frá krossinum. Það sem laðar menn að Jesú er ekki vald hans heldur varnarleysi hans, ekki sigur í mannlegum skilningi heldur sú sýn að Guð sjálfur hangi þar fyrir þá sem höfnuðu honum. Þetta er það sem Jeremía gat aðeins boðað í orðum: ævarandi elska, chesed sem heldur sáttmála þrátt fyrir svikin. Á Golgata verður hún sýnileg. Krossinn er ekki ný hugmynd um Guð. Hann er sama elskan og talaði í Jeremía 31, nú komin í hold og lyft upp þar sem allir geta séð hana.
„Alla.“ Grikkirnir sem stóðu fyrir utan fá hér svar sitt, þótt það sé ekki sagt við þá beint. Aðdrátturinn nær út fyrir Ísrael, út fyrir öll landamæri, til hvers manns sem lítur upp.
Að láta draga sig
Það er auðvelt að byggja trú á ótta. Ótti virkar fljótt. Hann skilar hlýðni, mætingu, réttum orðum. En ótti dregur engan nær. Hann rekur fólk burt frá hættunni og um leið burt frá þeim sem hótar. Sá sem er hræddur við Guð í þeim skilningi heldur sig í hæfilegri fjarlægð. Hann gerir það sem þarf til að sleppa, en hann kemur ekki. Þess vegna segir Jóhannes í bréfi sínu að fullkominn kærleikur reki út óttann. Það sem dregur er aldrei ógnin heldur það sem er elskulegt.
Þessi tvö vers segja okkur hverju Guð treystir á þegar hann vill fá okkur til sín: ekki þrumunni, ekki dóminum, þótt hvort tveggja sé til í Biblíunni, heldur sjálfum sér, upphöfnum, með útbreiddar hendur. Jesús sagði sjálfur: „Enginn getur komið til mín nema faðirinn, sem sendi mig, dragi hann“ (Jóh 6:44). Sá sem kemur hefur verið dreginn. Og það sem dró hann var aldrei hræðsla.
Hvað gerir þá sá sem er dreginn? Minna en hann heldur. Hann þarf ekki að framleiða trú, ekki að knýja fram kærleika, ekki að hamra sjálfan sig í rétt lag. Hann þarf að hætta að streitast á móti. Netið sem lærisveinarnir drógu í Jóhannesi 21 var svo fullt að þeir gátu ekki lyft því, og samt rifnaði það ekki. Það er mynd af því hvernig togið frá Guði ber þunga sem við berum ekki sjálf.
Það getur verið að þú finnir fyrir þessu togi sem óróa, eins og eitthvað sé ósagt eða ólokið. Það getur verið að þú finnir það sem þrá eftir einhverju sem þú kannt ekki að nefna. Jeremía og Jóhannes segja sama hlutinn um það: þetta er ekki þitt eigið verk. Það er hann sem dregur. Og hann dregur ekki af því að þú hafir staðið þig, ekki af því að þú hafir loksins orðið nógu góður, heldur af því að hann elskaði þig áður en þú vissir af honum, með elsku sem á sér ekkert upphaf, og hélt áfram að elska þegar þú snerir baki við.
Krossinn stendur enn þar sem hann var reistur. Og þaðan hljómar enn sama setningin, nú ekki aðeins til Ísraels í útlegð heldur til allra: Með ævarandi elsku hef ég elskað þig. Þess vegna.
Friður Krists sé með þér.
Skoða fleiri texta