Orgelið á sinn stað í kirkjunni og mun eiga hann. Tónar þess hafa fylgt okkur við skírn og gröf, í hversdagsmessum og á stórhátíðum, og fátt fyllir gamalt kirkjuhús jafn fallega. Þetta er ekki hugleiðing gegn orgelinu. Þetta er hugleiðing gegn því að orgelið sé eitt um rýmið – og að þögnin sé orðin eini leyfilegi lofsöngurinn.
Við höfum nefnilega búið okkur til kirkju þar sem fólk situr í röðum, þegjandi, og horfir á hnakkann á þeim sem situr fyrir framan það. Hnakkasamfélag. Við erum saman í einu húsi, syngjum sömu sálmana úr sömu bókinni, en sjáum aldrei andlit hvert annars. Enginn snýr sér við. Enginn réttir fram hönd. Það er samvera án samfélags – og við köllum það guðsþjónustu.
Einhvern tímann á leiðinni gerðum við kyrrðina að dyggð og stirðleikann að guðrækni. Við kenndum fólki að hinn rétti kristni maður sitji beinn í baki með hendur í kjöltu og láti ekki á sér kræla. Að sá sem lyftir höndum sé með látalæti. Að sá sem tárast sé að trufla. Að sá sem klappar hafi villst inn í vitlausa kirkju. Og svo undrumst við að bekkirnir tæmist.
Því fólk fer. Það fer ekki endilega frá Guði – það fer þangað sem það má lofa hann með öllum líkamanum. Á gospeltónleika, á lofgjörðarsamkomur, í kirkjur þar sem trommur og gítar standa við hlið altarisins og enginn hvíslar „uss“. Þar finnur það gleðina sem við sögðum því að ætti heima í hjartanu en helst ekki í höndunum.
Þetta er ekki nýjungagirni. Þetta er eldra en orgelið. Mirjam greip bumbu og konurnar fylgdu henni með bumbum og dansi þegar Ísraelsmenn komust yfir hafið. Davíð konungur dansaði fyrir Drottni af öllum mætti og lét ekki fyrirlitningu Míkal stöðva lofgjörð sína. Sálmaskáldið biður okkur að lofa Guð með bumbum og dansi, strengjum og hljóðpípu og gjallandi skálabumbum – ekki beinlínis uppskrift að þögn. Og þegar heilagur andi kom á hvítasunnu var það ekki eins og léttur andvari færi yfir söfnuðinn. Það varð gnýr af himni eins og óveður væri að skella á. Tungur eins og af eldi birtust og fólkið tók að tala öðrum tungum. Við hljóðið safnaðist mannfjöldi saman. Sumir héldu að þau væru drukkin. Enginn hélt að þau væru að sofa.
Jesús kallaði fólk ekki til þess eins að sitja í hnakkaröðum. Hann talaði við fólk augliti til auglitis, snerti það, borðaði með því, grét með því. Trúin sem hann skildi eftir var líkamleg frá upphafi: brauð og vín, vatn og olía, hendur lagðar á höfuð. Guð varð maður með líkama. Hvers vegna ættum við þá að skilja líkamann eftir fyrir utan kirkjudyrnar?
Hvað óttumst við? Að það líti kjánalega út? Að einhver missi stjórn á sér? Að hið heilaga verði of mannlegt? En hið heilaga varð mannlegt. Það er öll sagan.
Og hér kemur hið mjúka, því þetta er ekki kall um að henda út orgelinu og rífa niður bekkina. Þeir sem mæta Guði í kyrrð eiga rétt á kyrrðinni sinni; hún er dýrmæt og hún á líka sinn stað í Biblíunni. Elía fann Guð ekki í storminum heldur í blíðum vindblæ. Kirkjan á að rúma hvort tveggja – þann sem krýpur hljóður og þann sem stendur upp og syngur hástöfum. Hún á að vera nógu stór fyrir sálminn og gospelið, fyrir orgelið og trommurnar, fyrir þann sem lyftir höndum og þann sem heldur þeim í kjöltu. Enginn á að þurfa að laga sig að einni stellingu til að fá náð. Náðin er ekki afhent í einu formi.
Það sem við þurfum er ekki ný guðfræði heldur meira leyfi. Leyfi til að vera maður sjálfur fyrir augliti Guðs. Leyfi til að tjá trú sína á sinn eigin hátt – með söng eða þögn, með dansi eða kyrrstöðu, með tárum eða hlátri – og taka þannig þátt í stað þess að horfa á. Heilagur andi þarf pláss, og pláss verður ekki til í bekk þar sem allir hafa lært að sitja á sér.
Hugsum okkur kirkju þar sem orgelið leiðir fyrsta sálminn og trommurnar gefa þeim næsta taktinn. Þar sem fólk snýr sér hvert að öðru í friðarkveðjunni og meinar hana. Þar sem einhver stendur upp í miðjum söng og enginn horfir á hann með vanþóknun. Þar sem börn mega dansa á kirkjugólfinu og gamalt fólk má gráta á fremsta bekk. Kirkju sem lifir, andar og hreyfist.
Þangað vill fólk koma. Og þar mætir Guð okkur – ekki eins og við eigum að vera, heldur eins og við erum.
Friður Krists sé með þér.
Skoða fleiri texta