Kvöldið í loftsalnum er þrungið þögn og óvissu þegar Jesús mælir þessi orð til lærisveina sinna: „Innan skamms mun heimurinn ekki sjá mig framar. Þér munuð sjá mig því ég lifi og þér munuð lifa.“ Þetta eru ekki aðeins kveðjuorð vinar sem býr sig undir brottför, heldur lykill að dýpstu leyndardómum trúarinnar, skynjunarinnar og lífsins sjálfs. Í þessum fáu orðum mætast tveir heimar, tvær tegundir af sjón og tvær víddir tilverunnar.
Þegar sýnileg nærvera víkur
Lærisveinarnir sátu fastir í hugmyndum hins sýnilega. Í þrjú ár höfðu þeir gengið við hlið meistara síns, séð svipbrigði hans, heyrt raddblæinn og snert klæði hans. Fyrir þeim var nærvera hans bundin líkama, rúmi og tíma. Þegar Jesús talar um að innan skamms muni heimurinn ekki sjá hann framar, dregur hann skýra línu milli ytri ásýndar og innri veruleika.
Í þessu samhengi Jóhannesarguðspjalls merkir hugtakið „heimurinn“ ekki sköpunarverkið sem Guð elskar, heldur það mannlíf sem hefur lokað sig af frá uppsprettu sinni — hugsunarhátt sem metur allt út frá ytra valdi, sönnunargögnum og því sem augað fær numið á yfirborðinu. Heimurinn sér aðeins það sem hægt er að mæla, eiga og stjórna. Fyrir slíkri sjón lýkur sögu Jesú á Golgata. Þegar steininum er velt fyrir grafarmunnann lokast gluggi heimsins. Heimurinn sér hann ekki framar vegna þess að heimurinn leitar hans á röngum stöðum og með röngum skynfærum.
Augu kærleikans og innri sjón
Á móti þessu setur Jesús fyrirheitið: „Þér munuð sjá mig.“ Hvernig er hægt að sjá þann sem er horfinn úr augsýn? Lærisveinarnir munu sjá hann upprisinn, en fyrirheitið opnar einnig fyrir dýpri skynjun hjartans sem vaknar þegar kærleikurinn og andinn ljúka upp augum sálarinnar.
Þegar ytri myndin hverfur, dýpkar nærveran. Á meðan Jesús gekk um í Galíleu og Júdeu var hann alltaf andspænis lærisveinunum — bundinn við einn stað í einu. Með dauða sínum, upprisu og úthellingu andans færist hann úr því að vera fyrir utan þá yfir í að búa innra með þeim. Sjónin sem Jesús lofar er ekki fjarlæg áhorfendasjón, heldur samfélag. Við sjáum hann ekki lengur sem vegfaranda á rykugum vegi, heldur þekkjum við návist hans í kyrrðinni innra með okkur, í mætti fyrirgefningarinnar, í hugguninni sem mætir okkur í myrkri og í augum samferðafólks okkar þegar kærleikurinn fær að ráða för.
Þetta er sjón sem krefst kyrrðar og auðmýktar. Heimurinn krefst þess að sjá til þess að trúa, en lærisveinninn trúir og elskar — og fær þar með ný augu sem sjá hið ósýnilega.
Lífið sem er handan dauðans
Seinni hluti versins ber uppi alla þessa hugsun: „… því ég lifi og þér munuð lifa.“ Í gríska frumtextanum stendur sögnin zō, „ég lifi“, og fyrirheitið um að lærisveinarnir muni einnig lifa. Í samhengi Jóhannesarguðspjalls nær þetta líf langt út fyrir líkamlega tilveru sem fjarar út með árunum. Hér er horft til hins eilífa, óforgengilega lífs Guðs sjálfs — lífskraftsins sem skapar, endurnýjar og sigrar dauðann.
Hér liggur dýpsta huggun versins: Líf okkar er ekki lengur háð okkar eigin styrk eða bundið við okkar eigin takmarkanir, heldur er það tengt lífi Krists. Eins og greinin lifir af því að vínviðurinn lifir og streymir næringu sinni inn í hana, þannig verður upprisulíf hans að okkar eigin lífi. Hann segir ekki: „Ég mun lifa af og þið munuð líka komast af,“ heldur setur hann líf sitt sem sjálfa forsendu okkar lífs. Vegna þess að hann lifir, getur dauðinn ekki lengur haft síðasta orðið yfir okkur.
Þetta fyrirheit vísar ekki aðeins til eilífðar handan grafar og dauða, þótt sú von sé óbilandi. Það vísar til lífsins sem hefst hér og nú. Að lifa í ljósi þessara orða þýðir að lifa án þess lamandi ótta sem heldur heiminum í heljargreipum. Þegar við skynjum að líf okkar er fólgið í lífi sem ekkert fær grandað, losnar um okkur. Við þurfum ekki lengur að berjast í örvæntingu fyrir tilverurétti okkar eða óttast að tómleikinn gleypi okkur.
Orð inn í okkar eigin skammdegi
Í lífi sérhvers manns koma stundir sem líkjast kvöldinu í loftsalnum — stundir þar sem það sem við treystum á hverfur, þar sem sorg, missir eða óvissa um framtíðina gerir það að verkum að við sjáum ekki lengur veginn fram undan. Á slíkum tímum hvíslar heimurinn að okkur að allt sé búið, að ljósið sé slokknað og eftir standi aðeins myrkur og fjarvera.
Þá hljóma þessi fornu orð inn í okkar eigið „innan skamms“. Þau minna okkur á að fjarveran er aðeins á yfirborðinu. Þegar ytri stoðir bresta og augu líkamans sjá ekkert nema tóm, býðst okkur að opna innri sjón. Í dýpstu kyrrðinni uppgötvum við að við erum ekki yfirgefin. Lífið sem heldur okkur uppi er ekki háð því sem frá okkur var tekið, heldur þeim sem gefur lífið á hverju augnabliki. Við sjáum hann í voninni sem neitar að deyja, í friðnum sem er æðri öllum skilningi og í vissunni um að vegna þess að hann lifir, munum við einnig lifa — bæði í gegnum storma þessa heims og inn í eilífan morgun Guðs.
Eftir Laufey
Grískur frumtexti Jóhannesarguðspjalls 14:19
Friður Krists sé með þér.
Skoða fleiri texta